Pamiątki, wspomnienia, legendy Wiszniowa cz. 1. Przydrożny krzyż z początku XX wieku

Krzyż żeliwny na cokole ulokowany jest przy drodze prowadzącej do kościoła pw. św. Stanisława. Pochodzi prawdopodobnie z początku XX wieku i można podejrzewać, że został wzniesiony jako wotum dziękczynne przez mieszkańców wsi za ukaz tolerancyjny cara z 1905 r. Według innych przekazów został wzniesiony w podzięce za zniesienie pańszczyzny. 

Krzyż znajduje się dalej od drogi, lecz przed wojną znajdował się na skrzyżowaniu dróg (dziś nieistniejących) przy dawnych zabudowaniach wiejskich Wiszniowa. W tym miejscu ostał się tylko sam krzyż.

Zabytkowy krzyż w Wiszniowie

 

Opracowano na podstawie przekazów mieszkańców Wiszniowa.

Zobacz także:
1. Kresy Bliskie - strona na Facebooku
2. Google Maps
3. Flickr - Wiszniów

Wiszniów - prehistoria

W czasie badań powierzchniowych  - jak czytamy w "Dziejach miejscowości gminy Mircze..." - przeprowadzonych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP) odkryto na terenie Wiszniowa 43 stanowiska archeologiczne z wieloma cennymi zabytkami. Do najstarszych należą pochodzące ze środkowego neolitu (kultura pucharów lejkowatych 4200-2900 r. p. Ch.). Zabytki z tego okresu to fragmenty naczyń glinianych  czy kilka łupków krzemiennych oraz tłuk z rdzenia krzemiennego. Z epoki wczesnego brązu (2200-1600 r. p . Ch.) pochodzi 26 stanowisk, w których znaleziono ceramikę, półfabrykant siekiery, drapacz, skrobacz, odłupki i zgrzebło. Z epoki środkowej i późnej epoki brązu pochodzi 7 stanowisk, na których znaleziono fragmenty naczyń glinianych, przęślik czy być może toporek kamienny (kultura łużycka 1200-400 r. p. Ch.). Z tzw. okresu rzymskiego (I - poł. V w.) pochodzi 7 stanowisk archeologicnzych gdzie odnaleziono fragmenty ceramiki. Okres osadnictwa wczesnośredniowiecznego (VII-VIII w.) reprezentują fragmenty naczyń. Nieco więcej zabytków pochodzi z okresu X-XIII w.  

Bibliografia:

1.Dzieje miejscowości gminy Mircze, powiat hrubieszowski, J. Niedźwiedź, E. Niedźwiedź, E. Prusicka- Kołcon, M. Kołcon, L. Szopiński, Mircze - Zamość 2008;

Epitafium Tadeusza Kiełczewskiego (1840-1905)

W kościele w Nabrożu na jednej ze ścian, w nawie bocznej znaleźć można epitafium poświęcone właścicielowi majątku w Wiszniowie - Tadeuszowi Kiełczewskiemu.

Epitafium

Tadeusz Kiełczewski urodził się w 1840 roku, syn Seweryna Kiełczewskiego i Józefy ze Szlubowskich. Po ojcu wraz z braćmi dziedziczył majątek w Wiszniowie. Zmarł w 1905 roku. 

Podpisy braci Kiełczewskich pod aktem zgonu ich matki

 Bibliografia:
1. Grabowiecki Słownik Biograficzny t. 4
2. Wikipedia, hasło: Seweryn Kiełczewski

Cerkiew w Wiszniowie pod zarządem państwowym w 1919 roku

16 czerwca 1919 roku Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych wydał rozporządzenie, na mocy którego ustanowiono zarząd państwowy nad majątkiem pocerkiewnym w dawnym Królestwie Polskim. Na podstawie tego rozporządzenia cerkiew w Wiszniowie została objęta zarządem państwowym przez Zarząd Okręgu Dóbr Państwowych w Radomiu. W tym samym roku poświęcono cerkiew z przeznaczeniem na kościół rzymskokatolicki. A w 1922 roku utworzono nową parafię pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. 

Monitor Polski 1919

 Bibliografia:

1. Monitor Polski 1919, Nr 135, s. 1 http://buwcd.buw.uw.edu.pl/e_zbiory/ckcp/monitor_pl/1919-06/numer135/imagepages/image1.htm?fbclid=IwAR0eqYAohFPrh0WoEq9oD85Frkxy69B8rr4GlGx4RdjpKVCybmQ5WjuEPo4

Wiszniów na mapach z XVIII, XIX wieku i współcześnie

Wiszniów można znaleźć na wielu mapach, ale takie porównanie dwóch map, dawnej i współczesnej, dużo bardziej obrazuje jak wiele zmian zaszło w Wiszniowie. Dawny majątek ziemski wraz z dworem i parkiem, zabudowa drewniana, wiatraki nie istnieją. Największe spustoszenie to początek wieku XX, czyli dwie wojny światowe oraz wojna polsko - bolszewicka. Wiszniów kilkakrotnie był palony, równany z ziemią. A jedynymi milczącymi świadkami dawnych wydarzeń i dawnego życia w Wiszniowie zostały kościół, budynek starej szkoły, groby na cmentarzach, przydrożne krzyże czy stary drzewostan. 

Galizien und Lodomerien (1779–1783) - First Military Survey

 

Habsburg Empire (1869-1887) - Third Military Survey (1:75000)

Bibliografia:

1. Mapa Galizien und Lodomerien (1779–1783) - First Military Survey https://mapire.eu/en/synchron/firstsurvey-galicia/?bbox=2658907.137387676%2C6546963.012873933%2C2663445.585942108%2C6549829.401434626&map-list=1&layers=osm%2C144&right-layers=osm

2. Mapa Habsburg Empire (1869-1887) - Third Military Survey (1:75000)https://mapire.eu/en/synchron/thirdsurvey75000/?bbox=2658907.137387676%2C6546963.012873933%2C2663445.585942108%2C6549829.401434626&map-list=1&layers=osm%2C43&right-layers=osm

Wiszniów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

Krótka notka w "Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" rzuca światło na majątek w Wiszniowie. Wynika z niej, że Wiszniów w ostatniej ćwierci wieku XIX dzielił się na dwa folwarki: Wiszniów A i Wiszniów B. W Wiszniowie znajdowała się szkoła początkowa, cerkiew parafialna, wiatrak, urządzony las. 

Wiszniów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego

 Bibliografia:

1. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII, s. 624 http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII/624

Akt nadania Wiszniowa Mikołajowi Mnichowi.

Jedna z pierwszych wzmianek o Wiszniowie pochodzi z 1435 roku, kiedy to książę mazowiecki Kazimierz, władający ziemią bełską, nadał wieś Mikołajowi Mnichowi z Grąbca, marszałkowi swego dworu. Działo się to w Uhrynowie 16 czerwca 1435 roku. Mikołaj Mnich, nazywany też Mikołajem z Wiszniowa, wymieniany jest jako pierwszy znany właściciel Wiszniowa. 

Akt nadania Wiszniowa Mikołajowi Mnichowi z 1435 roku

Bibliografia:
1. [Kazimierz książę mazowiecki nadaje Mikołajowi de Grampcz (z Grąbiec?) marszałkowi swego dworu wsie: Wiszniów i Manastir w powiecie bełskim oraz Nowe Sioło i Szyczewo w powiecie lubaszowskim na wieczyste posiadanie]https://polona.pl/item/kazimierz-ksiaze-mazowiecki-nadaje-mikolajowi-de-grampcz-z-grabiec-marszalkowi-swego,NTgwMjEyNjM/0/#info:metadata
2.  Wiesław Bondyra, Słownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego, Lublin - Zamość 1993, oai:biblioteka.teatrnn.pl:8806
3. Marcin Piotrowski „Grodzisko w Posadowie i jego konekst” [w] "Rocznik Tomaszowsk"i 4, 2015, s. 21-22. http://www.ttr-tomaszow.pl/rt/rt_2015.pdf?fbclid=IwAR2HxJaiQl5EyALQsm52ukBlhRSFd_OmqIT4kTQ4KaH0HsKgFiyKlxbc_yE