Pamiątki, wspomnienia, legendy Wiszniowa cz. 7. Stara szkoła

Drewniany budynek starej szkoły powszechnej zbudowany został w końcówce XIX wieku (kronika szkolna podaje datę 1897 r.), ulokowany jest do dziś w pobliżu kościoła. Szkołę wybudowała społeczność Wiszniowa. Szkoła funkcjonowała aż do wybuchu I wojny światowej, wówczas szkołę zamknięto. Od 1918 r. zaczęto nauczanie w języku polskim. Przez całe XX - lecie międzywojenne szkoła działała i służyła polskim dzieciom, aż do wybuchu II wojny światowej. Od tego czasu nauczano w niej tylko w języku ukraińskim. Budynek zaczął służyć znowu Polakom po wojnie w 1947 r. i aż do lat 70. XX wieku kiedy oddaną nową, większą szkołę. 

 

Stara szkoła w Wiszniowie

Stara szkoła to drewniany budynek o dwuspadowym dachu, postawiony na podmurówce, wejście do środka prowadzi po schodkach przez ganek. 

Budynek starej szkoły liczy cztery izby, dwie sienie, komórkę i piwnice. Budynek objęty jest częściową ochroną konserwatorską, jest własnością parafii św. Stanisława. Dziś pełni on funkcję składzika, pozostaje przez to zaniedbany. Stanowi sporą wartość historyczną, jest jednym z nielicznych zachowanych budynków sprzed obu wojen i z XIX wieku. Być może w przyszłości zostanie odnowiony i będzie atrakcją turystyczną regionu.

Stara szkoła w Wiszniowie

Zobacz także:
1. Dzieje miejscowości gminy Mircze, powiat hrubieszowski, J. Niedźwiedź, E. Niedźwiedź, E. Prusicka- Kołcon, M. Kołcon, L. Szopiński, Mircze - Zamość 2008
2. Kronika szkolna - https://spwiszniow.edupage.org/a/historia
4. Wikipedia - Wiszniów

Pamiątki, wspomnienia, legendy Wiszniowa cz. 5. Figura Chrystusa z radostowskiego cmentarza

W kościele w Wiszniowie znajduje się sporych rozmiarów drewniana figura Jezusa na krzyżu. Wisi ona na ścianie nad drzwiami w nawie bocznej. Historia figury Jezusa jest ciekawa. Znajdowała się pierwotnie na cmentarzu austro-węgierskich żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej w Radostowie. 

Fundatorką figury była żona poległego oficera - pułkownika armii austro - węgierskiej pochowanego na tym cmentarzu. Według relacji mieszkańców Wiszniowa figurę zawieszono na krzyżu około 1920 r. Niestety w krzyż miał uderzyć piorun, dlatego figurę przeniesiono do kościoła w Wiszniowie, gdzie znajduje się do dziś. 

Na cmentarzu w Radostowie na wzniesionym kurhanie stoi pojedynczy krzyż i przypomina, że polegli tam w Wielkiej Wojnie żołnierze austriaccy. 

Drewniana figura Jezusa

 

Opracowano na podstawie przekazów mieszkańców Wiszniowa. 

 

Zobacz także:
1. https://upadli.wordpress.com/2016/10/27/radostow/
2.http://www.mircze.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&sub=4&subsub=23&menu=86&strona=1
3. https://opencaching.pl/viewcache.php?wp=OP8XSB
4. Google Maps

Pamiątki, wspomnienia, legendy Wiszniowa cz. 4. Ukryty grobowiec

Nieopodal kościoła, za dzwonnicą zakopany jest grobowiec rodzinny. W grobowcu według przekazów znajdowało się co najmniej kilka trumien. Według tych przekazów spoczywają tam Świeżawscy, którzy byli właścicielami Wiszniowa na przełomie XVIII i XIX wieku. 

Rodzina Świeżawskich posiadała wiele majątków, a dobrze zachowany grobowiec Świeżawskich znajduje się na cmentarzu w Oszczowie. Swieżawscy byli fundatorami cerkwi w Wiszniowie w końcówce XVIII w., dlatego mogli być pochowani przy cerkwi. 

Wśród trumien w grobowcu były także te dziecięce, co szczególnie interesowało odwiedzające to miejsce ciekawskie dzieci. Z tego też powodu grobowiec zasypano na przełomie lat. 70. i 80. XX wieku o czym coraz mniej współczesnych pamięta.

Czy był to faktycznie grobowiec Świeżawskich tego nie wiadomo. Świeżawscy sprzedali majątek w pierwszej połowie XIX wieku rodzinie Kiełczewskich, którzy byli także fundatorami nowej, istniejącej do dziś cerkwi. A może w grobowcu spoczywały szczątki innej rodziny... Tego już nikt nie pamięta. 

Grobowiec jest zakopany, znajduje się za dzwonnicą

 

Opracowano na podstawie przekazów mieszkańców Wiszniowa.

Zobacz także:
1. Otwarte zabytki

Pamiątki, wspomnienia, legendy Wiszniowa cz. 3. Nieistniejąca zabudowa - fundamenty

Z dawnej zabudowy Wiszniowa (poza kościołem i szkołą) pozostało niewiele, są to figury przydrożne, grobowce na cmentarzach, a także fundamenty przedwojennej zabudowy. 

W rejonie kościoła, z tyłu za starą szkołą, znajdują się zachowane fundamenty dawnego budynku lub zespołu budynków. W tym rejonie w otulinie obecnego sadu owocowego znajdowały się zabudowania folwarczne, może to ich pozostałości.

Pozostałości fundamentów w rejonie kościoła

Z kolei na polu nieopodal plebanii znajdowała się dawna organistówka, gdzie mieszkał prawosławny kościelny. Budynek rozebrano po wojnie w 1947 r. i nie zachowały się jego fotografie, więc nie wiadomo jak wyglądał. Dziś to miejsce porastają krzewy i drzewa.

Pozostałości dawnej organistówki

Fundamenty dawnej zabudowy (prawdopodobnie domu mieszkalnego) znajdują się przy drodze na cmentarz obok przydrożnego krzyża. 

Zarośnięte fundamenty dawnej zabudowy

Wszystkie zabudowania można znaleźć na starych przedwojennych mapach. Działki należą do parafii (pozostałości organistówki oraz dawnej zabudowy w rejonie kościoła) lub gminy (fundamenty przy drodze do cmentarza). 

Fragment mapy z 1929 r.

Fragment mapy z 1941 r.

 
Opracowano na podstawie przekazów mieszkańców Wiszniowa.

Zobacz także:
1. Google Maps
2. Stare mapy w serwisie Mapster
3. Kresy Bliskie - strona na Facebooku
4. Wiszniów - strona na Twitterze

Pamiątki, wspomnienia, legendy Wiszniowa cz. 2. Figura Matki Bożej przy kościele św. Stanisława

Figura Matki Bożej pochodzi z 1908 r. i znajduje się przed kościołem św. Stanisława. Poprzednio znajdowała się za kościołem wśród krzewów i drzew. Jej pierwotną lokalizacją były tereny dawnego majątku Kiełczewskich (być może był to park dworski), które po wojnie były ogródkiem przy osiedlu mieszkalnym przy późniejszym zakładzie rolnym. 

Legenda głosi, że figura została ustawiona na grobowcu zakochanej w młodym dziedzicu dziewczyny. Inne przekazy sugerują, że był to grobowiec obojga zakochanych, którzy nie mając zgody rodziców na zaślubiny (chłopki z synem dziedzica) popełnili samobójstwo i zostali pochowani razem. 

Na cokole figury, z tyłu, widnieje data 1908 r., co może oznaczać że została wzniesiona po ukazaniu się dekretu tolerancyjnego cara i może być wotum dziękczynny mieszkańców majątku. 

Figura została odnowiona przez proboszcza Michała Słotwińskiego pod koniec lat 90. XX wieku.

Zabytkowa figura Matki Bożej

 Opracowano na postawie przekazów mieszkańców Wiszniowa.

Zobacz także:
1. Pejzaże Wiszniowa - strona na Facebooku
2. Wiszniów - strona w Wikipedii
3. Google - Maps
4. Flickr Wiszniów

Pamiątki, wspomnienia, legendy Wiszniowa cz. 1. Przydrożny krzyż z początku XX wieku

Krzyż żeliwny na cokole ulokowany jest przy drodze prowadzącej do kościoła pw. św. Stanisława. Pochodzi prawdopodobnie z początku XX wieku i można podejrzewać, że został wzniesiony jako wotum dziękczynne przez mieszkańców wsi za ukaz tolerancyjny cara z 1905 r. Według innych przekazów został wzniesiony w podzięce za zniesienie pańszczyzny. 

Krzyż znajduje się dalej od drogi, lecz przed wojną znajdował się na skrzyżowaniu dróg (dziś nieistniejących) przy dawnych zabudowaniach wiejskich Wiszniowa. W tym miejscu ostał się tylko sam krzyż.

Zabytkowy krzyż w Wiszniowie

 

Opracowano na podstawie przekazów mieszkańców Wiszniowa.

Zobacz także:
1. Kresy Bliskie - strona na Facebooku
2. Google Maps
3. Flickr - Wiszniów

Cerkiew w Wiszniowie pod zarządem państwowym w 1919 roku

16 czerwca 1919 roku Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych wydał rozporządzenie, na mocy którego ustanowiono zarząd państwowy nad majątkiem pocerkiewnym w dawnym Królestwie Polskim. Na podstawie tego rozporządzenia cerkiew w Wiszniowie została objęta zarządem państwowym przez Zarząd Okręgu Dóbr Państwowych w Radomiu. W tym samym roku poświęcono cerkiew z przeznaczeniem na kościół rzymskokatolicki. A w 1922 roku utworzono nową parafię pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. 

Monitor Polski 1919

 Bibliografia:

1. Monitor Polski 1919, Nr 135, s. 1 http://buwcd.buw.uw.edu.pl/e_zbiory/ckcp/monitor_pl/1919-06/numer135/imagepages/image1.htm?fbclid=IwAR0eqYAohFPrh0WoEq9oD85Frkxy69B8rr4GlGx4RdjpKVCybmQ5WjuEPo4

Wizytacja wiszniowskiej cerkwi 1775

W 1775 roku odbyła się wizytacja greckokatolickiej parafii w Wiszniowie, właścicielami wsi byli wówczas Michał Radecki i Franciszek Świeżawski, a parochem cerkwi był ks. Grzegorz Chraszczewski. Cerkiew była "w ścianach dobra w oknach dachach reparacji potrzebująca. Wewnątrz ołtarzami, obrazami przyozdobiona."


Bibliografia:
1. Archiwum Państwowe w Lublinie. Chełmski Konsystorz Greckokatolicki. Wizytacje dziekańskie i inwentarze cerkwi w dekanatach: strzemieleckim, włodawskim, tyszowieckim, szczebrzeskim. 35/95/0/5/122, https://szukajwarchiwach.pl/35/95/0/5/122/skan/full/htCKZ79jDBuqyvreyrW9hg?fbclid=IwAR38GzCaFNrlBXhlDC_Js7LlbZ09uq5vVGH3aIaxwvn9U9lratS5JcFr3ws

Kościół w Wiszniowie

Kościół w Wiszniowie to dawna cerkiew parafii greckokatolickiej, pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela, obecnie kościół parafialny pw. św. Stanisława bpa. Cerkiew parafialna, wzmiankowana w r. 1669, obecna wzniesiona w r.1850; zamieniona ok. r. 1875 na prawosławną; świątynia odnowiona i przekształcona, z zatarciem cech stylowych w r. 1922. W r. 1954 i 1987 przeprowadzono remont dachu.

Kościół w Wiszniowie 1985 r.

Katolicy z Wiszniowa obrządku łacińskiego należeli do parafii Nabróż. Parafia łacińska w Wiszniowie została erygowana, 5 VII 1922 r., przez bp. lubelskiego Mariana Fulmana. Jako uposażenie otrzymała 7 ha ziemi ornej. Parafię włączono do dekanatu tyszowieckiego, obecnie należy do dekanatu łaszczowskiego.

"Głos Lubelski", 8 lipca 1922 roku, Nr 184, Rok IX, s. 2.

Kościół orientowany, drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany. Trójdzielny: prezbiterium prostokątne z zakrystią od północy, nawa znacznie szersza, wydłużona, oraz babiniec, równej szerokości z prezbiterium. Przy babińcu od strony zachodniej wieża z dwiema lokalnościami po bokach, znacznie szersza od babińca. Wewnątrz strop, wsparty w nawie na czterech słupach. Dachy dwuspadowe nad prezbiterium i babińcem, nad nawą czterospadowy z obszerną czworoboczną wieżyczką na sygnaturkę, namiotowy nad wieżą, pulpitowy nad zakrystią, kryte eternitem. Ołtarz główny i dwa boczne o cechach barokowych i rokokowych. Ołtarze boczne (Najświętszego Serca Pana Jezusa i MB Nieustającej Pomocy) przywieziono w r. 1952 z parafii Chrobrowo (archidiecezja lwowska). Kościół malowany, w r. 1962, przez Irenę Kondracką z Lublina. Chrzcielnica drewniana, zwykła, została wykonana przez stolarza z Radostowa, pomalowana przez ówczesnego proboszcza Michała Słotwińskiego. Dwa feretrony o charakterze barokowym, z w. XIX. Sześć lichtarzy cynowych z r. 1765, 4 obrazy z w. XVIII i XIX, krucyfiks z w. XVIII. Oprócz tego: obraz św. Stanisława bm (w głównym ołtarzu), Miłosierdzia Bożego, św. Teresy od Dzieciątka Jezus.

 

Rzut kościoła

 Bibliografia:

1.Слободян В. Церкви Холмської єпархії. – Львів: Наукове товариство ім. Шевченка, 2005 р., с. 120.

2. Gorak J. Dawne cerkwie drewniane w wojewodztwie Zamojskim. - Zamosc, 1984 

3. "Głos Lubelski", 8 lipca 1922 roku, Nr 184, Rok IX, s. 2. 

4. Cerkiew Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciela w Wiszniowie, hasło w Wikipedii

5.http://www.wiszniow.zamojskolubaczowska.pl/index.php/nasza-parafia